Site Personeli Kadroda mı Olmalı, Hizmet Firmasından mı Alınmalı?

İki model arasındaki gerçek fark

Kapıcı, güvenlik, temizlik ve teknik personel için soru hep aynıdır: kadromuzda mı çalışsın, firmadan mı alalım? Aylık bordro karşılaştırması bu sorunun en yanıltıcı cevabıdır çünkü iki modelin gerçek farkı maaşta değil, riskin nerede biriktiğindedir.

Kadrolu modelde işveren kat malikleridir. Bordro, SGK bildirimi, izin planı, fazla mesai takibi ve iş güvenliği yükümlülükleri yönetimin üzerindedir; her hata doğrudan kat maliklerine fatura olur.

Firma modelinde personel, hizmet firmasının bordrosundadır. İşveren yükümlülükleri firmada toplanır; site hizmeti sözleşme üzerinden alır. Aylık bedel kadrolu bordrodan yüksektir çünkü firmanın taşıdığı risk ve yönetim maliyeti fiyata dahildir.

Kadrolu modelin görünmeyen maliyeti

Kadrolu personelin en büyük görünmeyen kalemi kıdem tazminatıdır. Her çalışılan yıl için birikir; personel ayrıldığında ya da emekli olduğunda toplu ödeme çıkar. Yirmi yıllık bir kapıcının kıdem tazminatı, hazırlıksız bir site bütçesi için ciddi bir yüktür.

Doğru uygulama, işletme projesinde her yıl kıdem karşılığı ayırmaktır. Ayrılmadığında yük ortadan kalkmaz, yalnızca görünmez olur ve ödeme günü bir seferde kapıya gelir; o gün toplanamayan ek aidat, tazminatın gecikme faiziyle büyümesi demektir.

İkinci görünmeyen kalem uyuşmazlık riskidir: fazla mesai, yıllık izin ve fesih usulü konularındaki hatalar iş davalarının ana konusudur. Kapıcı dairesi tahsisi, elektrik-su bedeli ve görev tanımı gibi kapıcılığa özgü başlıklar da yazılı düzenlenmediğinde dava konusu olur.

Firma modelinde müteselsil sorumluluk

Firma modeli riski firmaya taşır ama sıfırlamaz. İş mevzuatındaki alt işveren düzeninde asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı yükümlülüklerinden birlikte sorumludur: firma personelinin SGK primini eksik yatırmışsa ya da ücretini ödememişse, işçi siteye de başvurabilir.

Bu yüzden firma modelinde yönetimin işi bitmez, şekil değiştirir: iş yönetiminden bildirim denetimine geçer. Aylık hakedişle birlikte personelin SGK bildirgelerinin ve ücret ödeme belgelerinin istenmesi, müteselsil sorumluluğa karşı tek korumadır.

Sözleşmeye eklenmesi gereken düzen basittir: firma her ay, o sitede çalışan personelin bildirge ve bordro örneklerini ibraz etmeden hakediş alamaz. Bu tek madde, denetimi dilekten mekanizmaya çevirir.

Muvazaa tuzağı: kâğıtta firma, fiilen kadro

İki model arasındaki çizginin silikleştiği durum tehlikelidir: personel kâğıt üzerinde firmadadır ama işe alma, talimat, izin ve çıkarma kararlarını fiilen yönetim veriyordur. İş hukukunda bu görünüm muvazaa olarak değerlendirilebilir ve sonuç ağırdır: personel baştan itibaren sitenin işçisi sayılır.

Bu tuzağa düşmemek için ilişkinin gerçeğe uygun kurulması gerekir: talimat zinciri firmanın saha sorumlusu üzerinden işler, izin ve vardiya planını firma yapar, performans sorunu firmaya bildirilir ve değişikliği firma uygular.

Yönetimin "şu personeli değiştirin" talebi meşrudur; "şu kişiyi işe alın, şu kadar maaş verin" talimatı ise çizgiyi aşar. Fark ince ama sonuçları büyüktür.

Hangi site için hangi model?

Tek doğru model yoktur; ölçek ve personel sayısı belirler. Az personelli küçük binada kadrolu model yönetilebilir: bir kapıcının bordrosu, dışarıdan muhasebe desteğiyle yürür. Kıdem karşılığının düzenli ayrılması şartıyla bu model ekonomiktir.

Personel sayısı arttıkça denklem firma lehine döner: beş-on kişilik bir kadronun izin planı, ikamesi, bordrosu ve iş güvenliği takibi başlı başına bir iştir ve gönüllü yönetimin kapasitesini aşar.

Karma model de yaygındır: kapıcı kadroda kalır, güvenlik ve temizlik firmadan alınır. Güvenlikte 5188 kapsamındaki yükümlülükler zaten uzman firma gerektirdiğinden bu ayrım doğaldır.

Orkun personel tarafını nasıl yönetir?

Orkun Şirketler Grubu iki modeli de yürütür: kadrolu personelin bordro, SGK ve özlük takibi yönetim hizmetinin parçası olarak yapılır; kıdem karşılığı işletme projesinde ayrı satır olarak ayrılır. Firma modelinde personel Orkun bordrosunda çalışır ve bildirge-bordro ibrazı aylık rapora eklidir.

Her personel için özlük dosyası, görev tanımı ve vardiya planı yazılı tutulur; İSG eğitim kayıtları dosyada durur. Model seçimi, siteye keşif sonrası maliyet-risk tablosuyla önerilir; karar kurulundur.