Asansörlerde yılda en az bir kez, bina yönetiminin başvurusuyla A tipi muayene kuruluşuna periyodik kontrol yaptırılması zorunludur. Kontrol sonucunda asansöre renkli etiket yapıştırılır: yeşil uygun, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu, kırmızı ise güvensiz anlamına gelir ve kırmızı etiketli asansör kusur giderilene kadar hizmet dışı bırakılır.
Aylık bakım ile yıllık periyodik kontrol aynı şey mi?
Hayır ve bu ayrım pratikte en çok karıştırılan konudur. Aylık bakım, yetkili bir asansör bakım firmasıyla yapılan sözleşme kapsamında yürütülür; amacı asansörün çalışır ve güvenli durumda tutulmasıdır. Bakım firması aynı zamanda arıza müdahalesinden de sorumludur.
Yıllık periyodik kontrol ise bağımsız bir A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılır. Bu kuruluş bakımı yapan firmadan bağımsızdır ve asansörün mevzuata uygunluğunu denetler. Yani biri hizmeti veren, diğeri hizmeti denetleyen taraftır; ikisi aynı kişi olamaz.
Bina yönetiminin sorumluluğu her iki tarafta da devam eder: bakım sözleşmesinin yapılması ve sürdürülmesi ile yıllık kontrol için muayene kuruluşuna başvurulması yönetime aittir. Bakım firmasının "biz hallediyoruz" demesi yönetimi sorumluluktan kurtarmaz; başvurunun ve sonucun kayıtlı olması gerekir.
Etiket renkleri ne anlama geliyor?
Periyodik kontrol sonunda asansör kabinine görünür biçimde bir etiket yapıştırılır. Renk, asansörün güvenlik durumunu ve yönetimin ne yapması gerektiğini gösterir.
| Etiket | Anlamı | Yönetimin yapması gereken |
|---|---|---|
| Yeşil | Uygun — güvenlik açığı tespit edilmedi | Bir sonraki yıllık kontrole kadar bakım düzenini sürdürmek |
| Mavi | Hafif kusurlu — küçük eksiklikler var | Eksiklikleri gidermek ve takip kaydını tutmak |
| Sarı | Kusurlu — giderilmesi gereken kusurlar var | Kusurları verilen süre içinde gidertip yeniden kontrol ettirmek |
| Kırmızı | Güvensiz — can güvenliği riski var | Asansörü derhal hizmet dışı bırakmak, kusur giderilmeden çalıştırmamak |
Kırmızı etiket alınırsa ne olur?
Kırmızı etiket, asansörün güvenli olmadığı anlamına gelir. Bu durumda asansör kullanıma kapatılır ve kusurlar giderilene kadar çalıştırılmaz. Kapatma yükümlülüğü bina yönetimindedir.
Uygulamada en riskli davranış, kırmızı etiketli asansörü "sakinler mağdur olmasın" gerekçesiyle çalıştırmaya devam etmektir. Bir kaza hâlinde bu tercih, yöneticinin sorumluluğunu ağırlaştırır ve sigorta korumasını da tartışmalı hâle getirir.
Doğru sıra şudur: asansör kapatılır, sakinlere yazılı bilgilendirme yapılır, bakım firmasından kusur listesine göre teklif alınır, kat malikleri kurulu kararı gerekiyorsa hızlıca toplanır, kusurlar giderilir ve muayene kuruluşundan yeniden kontrol istenir. Tüm bu adımlar tarihli olarak kayda geçirilmelidir.
Bakım sözleşmesinde neler yazılı olmalı?
Asansör bakım sözleşmesi, çoğu sitede en az okunan ama en çok ihtiyaç duyulan belgedir. Aşağıdaki maddeler eksikse arıza anında pazarlık yapmak zorunda kalırsınız.
- Aylık bakım periyodu ve bakım kapsamının kalem kalem tanımı
- Arıza bildirimine azami müdahale süresi (özellikle kabinde mahsur kalma için)
- Kabinde mahsur kalma durumunda 7/24 ulaşılabilir acil hat
- Kritik yedek parçaların servis stoğunda bulundurulması yükümlülüğü
- Yedek parça fiyatlandırma esası ve onay süreci
- Bakım formlarının yönetime teslimi ve arşivlenmesi
- Yıllık periyodik kontrolde tespit edilen kusurların giderilme süresi
- Sözleşme feshi hâlinde anahtar, şifre ve kayıtların devri
Yönetim hangi belgeleri dosyada tutmalı?
Bir denetimde ya da kaza sonrası incelemede istenecek belgeler bellidir. Bunları önceden dosyalamak, ihtiyaç anında aramak zorunda kalmamayı sağlar.
Dosyada bulunması gerekenler: asansör bakım sözleşmesi ve yenilemeleri, aylık bakım formlarının imzalı nüshaları, yıllık periyodik kontrol raporları ve etiket kayıtları, kusur giderme işlemlerine ait belgeler, asansör ruhsatı ve uygunluk belgeleri, kabinde asılı olması gereken bilgilendirme ve acil iletişim bilgileri.
Bu dosyanın dijital bir kopyasının tutulması ayrıca önerilir. Yönetim değişikliğinde fiziksel dosyanın kaybolması yaygındır; dijital arşiv kurumsal hafızayı korur.
Eski asansörlerde yenileme kararı nasıl verilir?
Eski asansörlerde tekrar eden sarı etiketler, aslında bir yenileme sinyalidir. Her yıl aynı kusurların giderilip ertesi yıl yeniden çıkması, harcamanın sonuçsuz kaldığını gösterir.
Karar verirken üç veriye bakılır: son üç yılın arıza sayısı ve toplam onarım maliyeti, periyodik kontrol raporlarındaki tekrarlayan kusurlar, ve kritik yedek parçaların temin edilebilirliği. Parça temini zorlaşan bir asansörde her arıza uzun kesinti anlamına gelir.
Yenileme kararı kat malikleri kurulunun yetkisindedir ve ciddi bir harcamadır. Bu nedenle kararın önüne teknik gerekçeyi, maliyet karşılaştırmasını ve mevcut durumun taşıdığı riski koyan bir rapor sunulması, hem daha hızlı hem de daha sağlıklı bir karar üretir.
Sıkça Sorulan Sorular
Asansör periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Yılda en az bir kez yapılır. Kontrolü, bakım firmasından bağımsız bir A tipi muayene kuruluşu gerçekleştirir ve başvuru yükümlülüğü bina yönetimindedir.
Kırmızı etiketli asansör çalıştırılabilir mi?
Hayır. Kırmızı etiket güvensizlik anlamına gelir; asansör kusurlar giderilip yeniden kontrol edilene kadar hizmet dışı bırakılmalıdır. Çalıştırmaya devam etmek yöneticinin sorumluluğunu ağırlaştırır.
Periyodik kontrol ücretini kim öder?
Ortak gider niteliğindedir ve işletme projesinde gider kalemi olarak gösterilir. Paylaşım esası yönetim planına göre belirlenir.
Bakım firması periyodik kontrolü de yapabilir mi?
Hayır. Periyodik kontrol, bakımı yapan firmadan bağımsız bir A tipi muayene kuruluşunca yapılmalıdır. Bu bağımsızlık denetimin anlamını korur.
Kabinde mahsur kalma durumunda ne yapılmalı?
Bakım sözleşmesindeki 7/24 acil hat aranır; kurtarma işlemi yetkili teknisyen tarafından yapılır. Yetkisiz müdahale hem tehlikeli hem de sorumluluk doğurucudur. Olay tarih ve saatiyle kayda geçirilmelidir.
Asansör kaç yılda bir yenilenmeli?
Sabit bir süre yoktur. Karar; arıza sıklığı, tekrarlayan kusurlar, yedek parça temin edilebilirliği ve toplam onarım maliyeti verilerine dayanmalıdır. Her yıl aynı kusurun tekrarlanması güçlü bir yenileme sinyalidir.